Ocak ayı sonunda kuver ve servis ücretlerinin kaldırılmasıyla başlayan tartışmalar, restoran ve kafelerdeki çalışanların ana gelir kalemlerini oluşturan bahşişlerin yeni düzenlemelerle nasıl korunacağı sorusunu yeniden gündeme taşıyor. Mevcut durumda kredi kartı üzerinden alınan bahşişlerde yaşanan %10 stopaj vergisi, çalışanın eline geçmesi gereken toplam gelirin düşmesine yol açıyor ve bu durum çalışanlar için önemli bir gelir kaybı yaratıyor.
2 MİLYON ÇALIŞANIN BAHŞİŞ GÜNDEMİNDEKİ İÇERİK Türkiye’nin yeme-içme sektörü yaklaşık olarak 2 milyon kişiye istihdam sağlıyor ve 1 trilyon TL’yi aşan hacmiyle ekonomide kritik bir rol oynuyor. 2025 yılında 65 milyar dolar turizm gelirinin yaklaşık 5,4 milyar doları bu sektörde dönüyor. Sektörün çatısı olan TURYİD, mevcut krizin çözümü için dijital bahşiş sistemi önerisini sıralıyor ve bu önerilerle çalışanların gelir güvenliğini güçlendirmeyi hedefliyor.
TEKLİFLERİN DETAYI TURYİD’in önerdiği modele göre uygulanması planlanan düzenlemeler şu başlıklar altında toplandı:
- Yasal düzenleme ile müşterinin kredi kartıyla yaptığı gönüllü bahşişin tamamı çalışana devredilecek.
- Kartla ödemede oluşan %10’luk stopaj vergisi işveren ve restoran tarafından karşılanacak.
- Elektronik bahşişler, işverenin açacağı ayrı bir banka hesabında toplanacak ve ücret ödeme gününde çalışanlara dağıtılacak.
- Bu hesapta birikmiş tutarlar başka amaçla kullanılamayacak ve haciz konusu yapılmayacak.
- Sistemin kurulum maliyetleri işveren tarafından karşılanacak; denetim ise ilgili bakanlıklarda yürütülecek.
İLİŞKİLİ AÇIKLAMALAR Sabah gazetesine konuşan TURYİD Başkanı Kaya Demirer, kuver ve servis ücretlerinin kaldırılmasının ardından çalışanların gelirlerinde yaşanan düşüşten söz ederken, “Kanunen kredi kartı ile bahşiş alamıyoruz ve bu durum giderek büyüyor. Dijital bahşiş için gerekli kanuni düzenleme hayata geçerse hem çalışanlarımız kazanacak hem de devlet kazanacak” dedi. Demirer, sistemin tamamen gönüllülük esasına dayalı olacağını ve adisyona yazılmayacağını da özellikle vurguladı.
TÜKETİCİ DİSİPLİNİ VE UYARILAR Tüketici Dernekleri açısından şu an bazı işletmeler faturanın %10-20’si oranında bir miktarı “gönüllü bahşiş” adı altında faturaya ekliyor. TÜKONFED Başkan Vekili Av. İbrahim Güllü bu uygulamaların gönüllülükten çıkıp zorunlu hâle geldiğini belirterek, “İşletme faturanın bu oranlarda bahşiş belirliyor ve bu uygulamalar hukuki değil” dedi. Ayrıca dijital bahşiş sisteminin şeffaflık konusunda çekincelerini dile getiren Güllü, tüketiciye yönelik bir dayatmanın hukuksuzluk doğurabileceğini ifade ederek sıkı denetim gerektiğine vurgu yaptı.